Istanbul is uniek. Het is de enige stad ter wereld op twee continenten. Geniet van oud en nieuw in de culturele hoofdstad van Turkije met Istanbul-expert Marc Guillet

NL erfgoed in Istanbul: Turhol Han

Geplaatst op 10 mei 2017

Turhol Han was een Nederlands handelshuis in de Istanbulse wijk Beyoĝlu, waar in de Ottomaanse tijd veel niet-moslims zoals Grieken, Joden, Armeniërs, en protestanten en katholieken uit talloze Europese landen woonden.

Turhol Han bestaat uit drie woorden. ‘Tur’ staat voor Turkije, ‘hol’ voor Holland en ‘Han’ betekent handelshuis.

In de onderste verdiepingen van het gebouw is nu de kledingwinkel Mavi gevestigd, een Turkse keten gericht op denim. In de rest van het gebouw zijn kantoren gevestigd die een fantastisch uitzicht op de Bosporus hebben.

Vroeger was in dit pand het handelshuis van Jan van ’t Hooft gevestigd. Hij was een Nederlandse pionier en handelaar uit Leiden, die vele talen sprak en in 1910 in Constantinopel (Istanbul) neerstreek.

Hij werd een rijk man, die populair was, ook in de Nederlandse gemeenschap. Van 1957 tot 1959 was hij op voorspraak van het ministerie van Buitenlandse Zaken door koningin Juliana aangesteld als vice-consul in Istanbul. “Hij kreeg er geen cent voor”, zegt zijn kleinzoon Wolfert. Het was net na de oorlog en de overheid had geen geld”.

In de Turhol Han aan de Grande Rue de Péra (nu Istiklal Caddesi), op nog geen honderd meter van de toenmalige Nederlandse ambassade (nu Consulaat), had hij zijn kantoor, dat tevens dienst deed als zijn pakhuis. Eerst heette zijn bedrijf de Nederlandsche Oriënt Handelsmaatschappij – Société de Commercial Néerlandaise Constantinople.

Zijn bankzaken deed hij vanaf de jaren ’30 met Nederlanders bij de ook in Istanbul gevestigde Holantse Bank-Uni (HBU).

Turhol Han was niet voorzien van een lift, dus alle goederen moesten naar boven of naar beneden worden gesjouwd door ‘hamals’, menselijke pakezels, die nu alleen nog in de wijk van de Kruidenbazaar en de Grote Bazaar werkzaam zijn.

Van ‘t Hooft importeerde onder meer brandkasten van Lips uit Dordrecht en verkocht deze aan banken in Istanbul. Er staat er nog een in de Iş Bankası bij de Nieuwe Moskee.

Die is voor iedereen te zien, want het oude bankgebouw is nu een museum.

Hij was dus groothandelaar en leverancier voor de Turkse winkeliers. Daarnaast was van ‘t Hooft de eerste plaatselijke vertegenwoordiger van de KLM, die in 1924 met een Fokker VII (H-NACC) de eerste vlucht maakte tussen Nederland en Turkije. En daarna doorvloog naar Jakarta.

Zijn zoon Frans, die als 6-jarig jongetje de aankomst van het eerste KLM toestel meemaakte, begon in Turhol Han het eerste reisbureau dat zich specialiseerde in reizen tussen Nederland en Turkije.

 

Zijn zus Ida werd stewardess bij de KLM. Op de begane grond van de Turhol han zat het eerste kantoor van de KLM. Toen daar voor de deur een bushalte kwam, is de KLM vestiging vertrokken naar het Taksimplein.

Net als bij zijn vader zat handel bij Frans in de genen. Met zijn bedrijf Felemenk Ticaret Şirketi importeerde hij uit Nederland onder meer medicijnen, vooral peniceline.

Wolfert (1949), de kleinzoon van pionier Jan van ’t Hooft, woont nog steeds in Istanbul. Hij heeft de Nederlandse nationaliteit, maar spreekt amper nog Nederlands. Voor zijn werk bij de Turkse bank Iş Bankası reisde hij veel. Hij woonde onder andere vier jaar als expat in Nederland. Ieder jaar keek hij uit naar Koninginnedag, nu Koningsdag, wanneer hij op het Nederlandse Consulaat weer kon genieten van typisch Nederlandse lekkernijen, zoals Hollandse Nieuwe.

Als verwoed amateur historicus heeft Wolfert zich in zijn vrije tijd gespecialiseerd in de Slag om Gallipoli (Turkse Dardanellen) uit 1915 waarin de geallieerden probeerden met een Brits/Franse vloot een maritieme doorbraak te forceren om Constantinopel te veroveren. De slag om Gallipoli liep uit op een catastrofe ten koste van een enorm aantal slachtoffers zowel aan geallieerde als aan Turkse kant.

Wolfert heeft in de loop van zijn leven een grote bibliotheek opgezet met ruim 7.700 boeken, landkaarten, en ander materiaal over de Slag, waar uit heel de wereld onderzoekers op afkomen. Dat werd hem teveel en nu heeft hij zijn boekencollectie geschonken aan het ministerie van Cultuur in Ankara. Dat gaat een bibliotheek bouwen die naar hem vernoemd zal worden. “İnşallah”, zegt Wolfert. Vrij vertaald: eerst zien, dan geloven.

 

 

Tags: / /

Eén reactie op “NL erfgoed in Istanbul: Turhol Han”

  1. Robert Schuddeboom schreef:

    Prachtig verhaal Marc. Dank

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *